Het nieuwe ziekenhuis AZ Groeninge in Kortrijk vervangt de vier verspreide campussen in de binnenstad door één gezondheidsdorp van circa 125.000 m². Met 1.051 bedden op één locatie is het de tweede grootste ziekenhuiscampus van België. Ingenium verzorgde het volledige technische ontwerp voor alle drie de bouwstappen: van de infrastructurele technieken (HVAC, elektriciteit, sanitair, brandbestrijding, medische gassen, BMS) tot de specifieke ziekenhuisinstallaties (buizenpost, keuken, medische uitrusting). Duurzaamheid, flexibiliteit en onderhoudsvriendelijkheid vormden de leidraad, vertaald in onder meer een grootschalig BEO-veld (boorgatenergieопslag/ondiepe geothermie) en een PV-installatie van inmiddels 3,1 MWp.

Rol van Ingenium in dit project

Van vier campussen naar één gezondheidsdorp

Ziekenhuizen evolueren gestaag van verspreide paviljoens naar geconcentreerde, efficiënte campussen waarin zorg, logistiek en onderhoud geïntegreerd zijn. Voor AZ Groeninge betekende dat de migratie van vier locaties in de binnenstad Kortrijk naar één nieuwbouwsite langs de Kennedylaan. De ambitie ging verder dan alleen concentratie: het nieuwe ziekenhuis moest toekomstbestendig zijn qua capaciteit, comfort én energie-efficiëntie, met expliciete focus op duurzaam bouwen en energie-neutraliteit op termijn.

Totaalontwerp over drie bouwstappen heen

Ingenium ontwierp de volledige technische installaties voor de drie opeenvolgende bouwstappen tussen 2003 en 2025. Die gefaseerde aanpak stelde specifieke eisen aan de flexibiliteit en schaalbaarheid van de installaties: nieuwe bouwfasen moesten aansluiten op bestaande infrastructuur zonder onderbreking van de zorgverlening. Voor elke fase leverde Ingenium het volledige spectrum: HVAC (verwarming, ventilatie, airconditioning), elektriciteit (inclusief hoogspanningslus en noodstroomvoorziening), sanitair en brandbestrijding, liften, medische gassen, buizenpost, gebouwbeheersysteem (BMS), keukeninstallaties en ondersteuning voor medische uitrusting. Daarnaast het parkeergebouw met circa 1.850 plaatsen, inclusief rook- en warmteafvoer, sanitair, brandbestrijding en liften.

Bouwstap 1 (2003–2010): vier beddenvleugels + medisch-technisch blok

Het programma omvatte circa 380 bedden, 11 operatiezalen, recovery, intensieve zorgen, apotheek, verloskwartier en radiologie, goed voor 33.000 m² bruto-oppervlakte. Ingenium ontwierp alle technische percelen en legde de basis voor duurzaamheid door grond-lucht warmtewisselaars te integreren, waarmee de ventilatielucht voorverwarmd of -gekoeld wordt met de stabiele temperatuur van de ondergrond. Budget technieken: 20 miljoen EUR excl. btw.

Bouwstap 2 (2011–2017): grootschalig BEO-veld, WKK en parkeergebouw

Met 78.000 m² werd de campus ruim verdubbeld. Ingenium intensiveerde de focus op duurzaamheid door 237 BEO-boringen van 60 meter diep (boorgatenergieopslag, ook wel ondiepe geothermie) te ontwerpen, in combinatie met warmtepompen voor hoogefficiënte verwarming en koeling. De bodem fungeert als thermische seizoensbuffer: warmteoverschot uit de zomer wordt opgeslagen en in de winter via de warmtepompen hergebruikt om het ziekenhuis te verwarmen. De installatie omvatte ook een warmte-krachtkoppeling (WKK) en een parkeergebouw met 1.850 plaatsen. Het gebouw behaalde een K-peil van 34. Budget technieken: 58 miljoen EUR excl. btw.

Bouwstap 3 (2020–2025): afsluiting met fossielvrije roadmap

De laatste fase van 11.000 m² (L-vormige vleugel, drie bouwlagen plus kelder) maakte het mogelijk om de vierde en laatste historische campus te sluiten. Ingenium hield vast aan alle eerder uitgewerkte concepten en koppelde de nieuwe installaties op de bestaande warmte- en koudeproductie, medische gassen en hoogspanningslus. Daarnaast ontwikkelde het team voor AZ Groeninge een technische strategie om het volledige ziekenhuis op termijn fossielvrij te verwarmen. Die strategie omvatte onder meer een studie naar uitbreiding van het BEO-veld en verdere elektrificatie van de warmte- en koudeproductie. Budget technieken: 10 miljoen EUR excl. btw.

PV-installatie in vijf fasen: 3,1 MWp naar 1.050 gezinnen equivalent

Naast de gebouwinstallaties ontwierp Ingenium in een aparte opdracht een PV-installatie van 3,1 MWp, gespreid over vijf fasen. De installatie produceert stroom die overeenkomt met het jaarverbruik van gemiddeld 1.050 gezinnen. Fase I tot IV zijn operationeel; fase V (voor bouwstap 3) is in studiefase. Bijzonder is de veelzijdige mix: carports, PV op groendaken, lichtgewicht verkleefde panelen op membraandaken, allemaal geïntegreerd in de architectuur. Ingenium coördineerde ook de interactie met andere decentrale bronnen op de site (dieselgeneratoren, WKK) en de aansluiting op het distributienet via telecontrolekasten van Fluvius.

Resultaat: toekomstbestendige infrastructuur met schaalbaarheid

Door de gefaseerde aanpak en de integrale technische verantwoordelijkheid beschikte AZ Groeninge bij elke oplevering over operationele installaties die naadloos aansloten op de bestaande infrastructuur. De gekozen concepten – BEO, warmtepompen, WKK, uitgebreide PV – bieden de nodige schaalbaarheid en maken de verdere elektrificatie en defossilisatie technisch haalbaar. Ingenium blijft betrokken bij de energieroadmap om de ambitie van volledige energie-neutraliteit te realiseren.

‍

ref. 03008.029 / 03008.026 / 03008.035

‍

Toegepaste technieken en eindresultaat

Energie & Duurzaamheid

• BEO-veld (boorgatenergieопslag): 237 boringen van 60 m diep; seizoensbuffer voor warmte en koude; basis voor elektrificatie en fossielvrije verwarming
• Warmtepompen: hoogefficiënte verwarming en koeling, gekoppeld aan BEO-veld
• Warmtekrachtkoppeling (WKK): gecombineerde stroom- en warmteproductie voor basislast
• PV-installatie: 3,1 MWp gespreid over daken, carports en groendaken; productie equivalent aan 1.050 gezinnen; interactie met dieselgeneratoren, WKK en distributienet via telecontrolekasten Fluvius
• Grond-lucht warmtewisselaars (bouwstap 1): voorverwarmen en -koelen van ventilatielucht via stabiele ondergrondtemperatuur
• K-peil 34 (bouwstap 2): hoogperformante schil en isolatie

HVAC & Installaties

• Verwarming, koeling en ventilatie: volledig ontwerp voor alle zorgfuncties, operatiezalen, intensieve zorgen, apotheek, radiologie, verloskwartier, beddenvleugels
• Sanitair en brandbestrijding: sprinklerinstallaties, hydrantennet, sanitaire leidingen en toestellen
• Medische gassen: centrale installatie en distributie naar alle zorgafdelingen
• Buizenpost: pneumatisch transportsysteem voor monsters en medicatie
• Liften: patiënten-, goederen- en personenliften voor alle bouwfasen en parkeergebouw
• Keukeninstallaties: centrale bereiding en distributie patiëntenmaaltijden
• Medische uitrusting: advisering en technische ondersteuning bij integratie apparatuur

Elektriciteit & Beheersing

• Hoogspanningslus: voeding en fasering voor drie bouwstappen
• Noodstroomvoorziening: dieselgeneratoren voor kritische zorgfuncties
• Gebouwbeheersysteem (BMS): centrale monitoring en sturing van alle installaties
• Telecontrolekasten Fluvius: aansluiting PV, WKK en dieselgeneratoren op distributienet

Mobiliteit & Infrastructuur

• Parkeergebouw: circa 1.850 plaatsen, inclusief rook- en warmteafvoer, liften, verlichting, sanitair en brandbestrijding

‍