Het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen centraliseerde haar versnipperde kantooractiviteiten, voorheen gespreid over meerdere locaties, in een nieuw provinciehuis op het Eilandje aan de Antwerpse haven. Zaha Hadid Architects ontwierp een eigentijds kantoorgebouw van 14.000 m² dat zweeft boven het beschermde historische brandweergebouw aan het haventerrein. Bureau Bouwtechniek verzorgde de architecturale begeleiding, THV Jan De Nul - CIT Blaton realiseerde de bouw. Ingenium tekende voor het volledige ontwerp van de technische installaties, met duurzaamheid en energievriendelijkheid als leidraad.

Rol van Ingenium in dit project

Van versnippering naar centralisatie met hoge duurzaamheidsambitie

Grote openbare instellingen zoals havenbedrijven kampen met verspreide kantoorlocaties, inefficiënte logistiek en toenemende druk om energieverbruik en CO2-uitstoot terug te dringen. Voor het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen was dit de aanleiding om alle kantooractiviteiten samen te brengen in één modern, energiezuinig gebouw op een iconische locatie aan het water.

De ambitie reikte verder dan een standaard kantoorgebouw. De combinatie van een beschermd historisch monument (het voormalige brandweergebouw), een iconisch architecturaal ontwerp en een hoge duurzaamheidseis vroeg om een doorgedacht technisch concept dat comfort, energie-efficiëntie en erfgoedbehoud met elkaar verzoent.

Ingenium als technisch ontwerper: comfort en energie-efficiëntie

Ingenium ontwierp alle technische installaties voor het nieuwe kantoorgebouw van 14.000 m², bestaande uit een nieuw bouwvolume boven de historische voetafdruk en een ondergrondse parking van twee verdiepingen onder het voorplein. De opdracht omvatte HVAC (verwarming, ventilatie, koeling), sanitaire installaties, elektrische installaties en duurzaamheidsoptimalisatie.

Centraal in de aanpak stond het beperken van de energievraag door een goed geïsoleerde schil, performante zonwering en energiezuinige eindunits. Vervolgens zochten we naar hernieuwbare energiebronnen die passen bij de stedelijke context en de ondergrondse ruimte optimaal benutten.

Geothermie en warmtepompen als ruggengraat

Voor de verwarming en koeling ontwierpen we een concept gebaseerd op een BEO-veld (Boorgat Energie Opslag) onder het voorplein, gekoppeld aan warmtepompen. Dit systeem levert zowel warmte als koude aan het gebouw, afgestemd op de seizoensgebonden vraag. De warmte- en koudeafgifte gebeurt via koelplafonds en koelbalken, systemen die werken met lage temperatuurverschillen en daardoor de rendementen van de warmtepompen maximaliseren.

Water, verlichting en sturing: elk detail telt

Om het waterverbruik terug te dringen, pasten we waterloze urinoirs toe en kozen we voor toestellen met aanwezigheidsdetectie. Voor de verlichting selecteerden we de nieuwste LED-generatie, volledig gestuurd via KNX met maximale integratie van daglichtsturing. Dit vermindert niet alleen het elektriciteitsverbruik, maar verhoogt ook het visueel comfort voor de gebruikers.

Resultaat: hoge energieprestatie en erkenning

Het nieuwbouwvolume behaalde een K-peil van 45 en een E-peil van 75, een sterke prestatie voor een kantoorgebouw van deze omvang en complexiteit. Het totale project scoorde BREEAM 'Very Good', een internationale erkenning voor duurzaam bouwen. Ingenium won met dit ontwerp de publieksprijs in de 2020 Challenge 2011, een wedstrijd voor innovatieve ingenieursbureaus die duurzaamheid centraal stellen.

Technische concepten en eindresultaat

Energie & Duurzaamheid

• Geothermie (BEO-veld): Boorgat Energie Opslag onder voorplein, gekoppeld aan warmtepompen voor verwarming en koeling
• Performante gebouwschil: Goede isolatie en zonwering om energievraag te beperken
• K-peil 45, E-peil 75 voor het nieuwbouwvolume
• BREEAM 'Very Good' voor het totale project

HVAC & Binnenklimaat

• Verwarming/koeling: Koelplafonds en koelbalken (lage-temperatuursysteem, optimaal rendement warmtepompen)
• Ventilatie: Energiezuinige luchtbehandeling afgestemd op bezetting

Sanitair & Waterverbruik

• Waterloze urinoirs: Maximale besparing op waterverbruik
• Aanwezigheidsdetectie: Slimme sturing sanitaire toestellen

Verlichting & Automatisering

• LED-verlichting: Nieuwste generatie, laag energieverbruik
• KNX-sturing: Volledige integratie met maximale daglichtsturing voor visueel comfort en energiebesparing

Erkenning

• Publieksprijs 2020 Challenge 2011: Wedstrijd voor innovatieve, duurzame ingenieursbureaus

‍